الشيخ السبحاني
16
قرآن و معارف عقلى (تفسير سوره حديد) (فارسى)
عَلَى العَرْشِ اسْتَوى » چيست ؟ سخت خشمگين و ناراحت گشت و عرق بر پيشانى وى نشست ، سپس سر به زير افكند و پس از لحظاتى گفت : « الكيف غير معقول ، والاستواء غيرمجهول و الإيمان به واجب و السؤال عنه بدعة ؛ سؤال از اين كه خداوند چگونه بر عرش قرار گرفته نامعقول است و حقيقت استوا ( استقرار ) روشن و ايمان به مضمون آيه واجب و سؤال از حقيقت آن حرام است » . در اين لحظه رو به سؤال كننده نمود و گفت : « مىترسم تو يك فرد گمراه باشى . » سپس دستور داد او را از جلسه اخراج كنند . « 1 » به عقيدهء وى سؤال از هر حقيقت ارزندهاى ، كه قرآن براى روشن ساختن اذهان ملل جهان آورده است ، نشانهء بدعت و ضلالت و گمراهى سؤال كننده است . در ميان پيشينيان فقط بزرگان خاندان رسالت و پيشوايان بزرگ شيعه ، اميرمؤمنان عليه السلام و فرزندان گرامى وى ، يگانه جمعيتى بودند كه اين سد را شكسته و به پيروى از تعاليم عالى قرآن ، ياران و دوستان شايستهء خود را به غور در مسائل فكرى و بررسى حقايق علمى وادار نموده و متفكران ارزندهاى مانند اصبغ بن نباته ، قيس الماصر ، فضالبن هشام بن سالم ، هشام بن الحكم « 2 » و . . . تربيت كرده و دربارهء معارف عقلى قرآن و جز آن ، مطالب مستدل و گستردهاى بيان نمودهاند . يونسبن يعقوب مىگويد : مردى از شام شرفياب محضر امام صادق گرديد و گفت : آمدهام با ياران تو مناظره كنم . امام به من دستور داد كه از خانه
--> ( 1 ) . . الميزان ، ج 8 ، ص 165 - 166 . ( 2 ) . . دربارهء شرح زندگى و نام مؤلفات و نحوهء مناظرات آنان با اصحاب آرا و كلام ر . ك : فهرست ابن النديم ؛ فهرست نجاشى ؛ احتجاج طبرسى ؛ تأسيس الشيعة ، ص 353 - 358 .